'Door samenwerking staan we veel sterker'

ZWARTSLUIS - De gemeente Zwartewaterland bestaat in 2011 tien jaar. De Stadskoerier kijkt daarom met verschillende ervaringsdeskundigen terug op de samenvoeging van de gemeentes Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis in 2001. De derde in de serie is Roel Huls (ChristenUnie), al 29 jaar raadslid. Hij belicht de Zwartsluiziger kant van de herindeling.

In Hasselt en Genemuiden wordt vaak nog gedacht dat het samengaan met Zwartsluis in 2001 een financieel loden last met zich meebracht. CU-raadslid Roel Huls wil die gedachte voor eens en altijd de wereld uit helpen. "Het is niet waar, Zwartsluis stond er rond de herindeling in 2001 financieel goed voor."

Toch was er een periode, niet ver voor de fusie, dat Zwartsluis inderdaad de eindjes aan elkaar moest knopen. Het resulteerde in 1985 tot een saneringsprocedure vanuit het Rijk. "Staatssecretaris Van Amelsfoort kwam daarvoor naar Zwartsluis", kijkt Huls terug. "Als tijdelijk wethouder Financiën heb ik toen de procedure voor een tijdelijke 'artikel 12-status' behandeld met als eindresultaat een éénmalige Rijksbijdrage van 1,1 miljoen gulden in 1986. Wij vroegen in eerste instantie om 1,5 miljoen gulden, alleen werd vastgesteld dat het allemaal niet zo erg was als van te voren werd verondersteld. Daarna werd de 'artikel 12-status' direct opgeheven. Nadien is het Zwartsluis aardig voor de wind gegaan, omdat de financiële problemen waren opgelost en er weer ruimte was voor andere bestuurlijke zaken en de ontwikkeling van Zwartsluis. Wij konden daarom een aardige 'bruidsschat' meenemen naar de gemeente Zwartewaterland."

Dat, terwijl de spaarpot van Genemuiden en Hasselt enigszins tegenviel, herinnert Huls zich. "Dat was niet zo veel als iedereen van te voren had gedacht. Maar alles bij elkaar leek het of het geld in de begintijd van Zwartewaterland niet op kon. Er werden fietspaden aangelegd, er werd veel aan de groenvoorzieningen gedaan en grond aangekocht. De lat werd hoog gelegd. Toen de cijfers van de fusie van de drie gemeenten op tafel kwamen moesten wij binnen een jaar al ingrijpen. Daar kwam bij dat er een paar lijken uit de kast kwamen als het bouwplan Diamanten Bolwerk in Hasselt, dat werd afgekeurd en later de woningbouw 't Tag in Genemuiden, dat maar niet van de grond kwam. Wanneer deze projecten toen vlot tot uitvoering waren gekomen dan zou dit minder kosten en meer gunstige effecten op de inkomsten van de gemeente Zwartewaterland hebben gehad."

Accepteren
De bevolking van Zwartsluis stond destijds niet te springen om de herindeling, maar accepteerde zijn lot. "Sluzigers zijn wellicht wat terughoudender en laten wat minder nadrukkelijk hun stem horen. Zoals dat bijvoorbeeld later wel gebeurde bij de centrumplannen in Genemuiden. Er waren in die tijd veel gemeentelijke herindelingen in Nederland, de mensen hier voelden wel aan dat ook Zwartsluis niet zelfstandig zou kunnen blijven. De herindeling werd niet echt als nodig gezien. Dan kies je voor het beste alternatief. Mogelijkheden waren samengaan met Brederwiede of opgaan in Steenwijkerland of Zwartewaterland. Uiteindelijk staat Zwartsluis er nu beter voor dan vóór de herindeling. Ik ben namelijk van mening dat je door samenwerking veel sterker staat. Er werd hier wel lang gedacht: wanneer gebeurt er nu wat? Maar nu dat echt het geval is, zien de inwoners resultaten."

Optimistisch
Huls bestrijdt de stelling dat de ene kern meer voor elkaar krijgt bij de Zwartewaterlandse gemeenteraad dan de andere. "Nee, dat wil er bij mij niet in. We moeten ons bedenken dat elke kern het gewoon goed voor elkaar heeft. We moeten onze zegeningen tellen. En als iets niet direct van de grond komt, moeten we geduld hebben en wachten op de kansen. Want die komen uiteindelijk. Ik sta daar optimistisch in. Natuurlijk moet je als raad een volgorde van besluitvorming afspreken. Niet alles kan tegelijk. Zo was iedereen in de raad het er over eens dat Zwartsluis als eerste aangepakt moest worden. Maar er kan dan daadwerkelijk tot uitvoering worden overgegaan als de raad overeenstemming met alle belanghebbende partijen heeft bereikt."

Samenwerking
Volgens het Sluziger raadslid heeft de gemeente Zwartewaterland er in tien jaar tijd uitgehaald wat er in zat. "Maar we zijn er nog niet", vertelt hij. "De kernen richten zich nog te veel op zich zelf, in plaats van op het grote geheel. Ik hoop dat er nog veel meer samenwerking en samenbinding komt met oog voor elkaar. Maar tegelijkertijd moet iedere kern zijn eigen identiteit houden. Je kijkt natuurlijk per kern naar de sterke kanten en maak die nog sterker. In Zwartsluis is dat scheepvaart, in Hasselt het centrum met de oude historische panden en in Genemuiden de sterke industrie. De besluitvorming op gemeentelijk niveau moet niet meer in het kader van de herindeling gezien worden. Je bent raadslid voor de hele gemeente Zwartewaterland. We moeten kijken welke plannen er liggen voor het versterken van de gemeente Zwartewaterland, in plaats van de drie afzonderlijke kernen."

Door middel van een referendum in de drie kernen, die tegelijkertijd met de eerste raadsverkiezingen voor de nieuw te vormen gemeente werd gehouden, koos de bevolking destijds de gemeentenaam Zwartewaterland. Andere mogelijkheden waren Zwartewaterstad (2.178 stemmen), Zwartewaterstede (590 stemmen), Zwartewatersteden (2.249 stemmen) en Zwartewater (386 stemmen). Zwartewaterland kreeg met een aantal van 4.585 verreweg de meeste stemmen.