Eigen Genemuider boontjes doppen

GENEMUIDEN - De gemeente Zwartewaterland bestaat in 2011 tien jaar. De Stadskoerier kijkt daarom de komende weken met verschillende ervaringsdeskundigen terug op de samenvoeging van de gemeentes Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis in 2001. De tweede in de serie is SGP'er Arie Speksnijder, al 25 jaar raadslid. Hij belicht de Genemuider kant van de herindeling.

"Genemuiden was tien jaar geleden van mening, en dat ben ik nu nog steeds, dat we onze zaken goed voor elkaar hadden. Onze bestuurskracht werd alom geroemd. De herindeling was wat ons betreft eigenlijk onnodig."

SGP-raadslid Arie Speksnijder laat er geen onduidelijkheid over bestaan dat de samenvoeging van Genemuiden met Hasselt en Zwartsluis wat hem betreft weinig positieve kanten heeft opgeleverd. Het raadslid vindt dat zijn stad er minder goed voorstaat dan vóór de gemeentelijke herindeling. "Ik ben van mening dat Genemuiden de afgelopen tien jaar in de gemeenteraad wat weinig aandacht heeft gekregen. Genemuiden had daarom sterker kunnen zijn als die extra aandacht er eerder was gekomen. Dat had ook alles te maken met de financiële situatie, prioriteiten die gesteld werden. De raad wilde toch eerst Zwartsluis aanpakken. Het centrumplan is daar nu in gang gezet, er zijn flinke subsidies voor aangeboord. Maar wij zijn benieuwd of die, met name provinciale subsidies straks ook nog voor Genemuiden en Hasselt te krijgen zijn."

Direct
De gemeente Genemuiden zou sneller ingespeeld hebben op ontwikkelingen en behoeftes, zo denkt Speksnijder. “Dat heeft ook te maken met de omschakeling naar het dualisme (begin 2002, bestuurlijke scheiding tussen raad en college, red.), waarbij de raad wat meer op afstand is komen te staan”, kijkt hij terug. “Maar het Genemuider gemeentebestuur zat er destijds ook veel directer op. Het was een wat aparte cultuur. In de omliggende gemeentes was dat veel minder. Dat lag aan de persoonlijkheid van raadsleden. In Genemuiden had elke fractie een aantal mensen dat in staat was om bij het college iets voor elkaar te krijgen. Dat ging toch met wat meer overtuiging, met meer deskundigheid dan nu. Als er knopen doorgehakt moesten worden, gebeurde dat ook. De cultuur van Genemuiden maakt dat wanneer wij onze eigen boontjes kúnnen doppen, we geen mensen van buitenaf nodig hebben.”

Stroperig
Een positief punt van de herindeling tot Zwartewaterland vindt Speksnijder de toename van objectiviteit die ontstaat wanneer een gemeentebestuur meer op afstand komt te staan. “Je kunt er namelijk ook te kort op zitten. Allerlei belangen en familierelaties kunnen in een kleine gemeente het besturen gaan belemmeren.”
Terugkijkend op tien jaar Zwartewaterland ziet Speksnijder vooral een 'wat stroperige gang van zaken'. "De lijnen zijn langer geworden", legt hij uit. "Er zijn ook ambtenaren die lang niet altijd van plaatselijke situaties op de hoogte zijn, ze hebben het dan alleen op papier gezien. Maar wat mij vooral tegenvalt is het financiële aspect van de herindeling. De provincie voorspelde dat het op termijn écht financiële voordelen op zou gaan leveren. Dat is absoluut een utopie gebleken. Genemuiden zat ruim in het jasje, we hadden reserves, een aantal voorzieningen, hadden potjes voor fietspaden. Dat is allemaal opgesoupeerd.”

Brommerrellen
Hoewel het moeilijk met zekerheid vast te stellen is, speelde de vrees voor het verlies van die identiteit ook een rol bij het ontstaan van de Genemuider brommerrellen in 2001. Speksnijder: “In het laatste jaar vóór de herindeling was er al sprake van een verbod. Maar burgemeester Rietkerk besloot op het laatste moment toch om het door te laten gaan. Terwijl de raad zei: dit kan niet, dit is te gevaarlijk. In 2001 vond de nieuwe burgemeester Plomp, maar ook de raad, dat het niet meer kon. Alleen het communicatietraject naar de jongeren toe is te kort geweest. Toen men eenmaal in de gaten had dat de gemeente het verbod met hulp van de ME zou afdwingen, sloegen de stoppen door. Er werd zo'n polarisatie ontketend. Er was één grote woede; naar het vermaledijde gemeentebestuur. Met name naar de burgemeester, die als kwade genius werd gezien. Dat was niet terecht.”

Zondagsrust
Uiteindelijk heeft iedere kern na tien jaar Zwartewaterland wél zijn eigen identiteit behouden, vindt het SGP-raadslid. Speksnijder: “In het begin was de intentie heel duidelijk om een gezamenlijk wij-gevoel te ontwikkelen, om die cultuurverschillen zo veel mogelijk onder één noemer te brengen. Het dorpisme was uit den boze. Maar gaandeweg is men erachter gekomen dat dat toch niet zo'n verstandige optiek was. Omdat je daarmee nog meer tegen de haren van gemeenschappen instrijkt.”

Dat besef kwam volgens Speksnijder ongeveer halverwege. “We waren bijvoorbeeld ook bang dat onze wens tot zondagsrust onder druk zou komen te staan. Als ik naar dat aspect kijk, is dat erg meegevallen. De zondagsrust is naar mijn beleving nog precies zo als tien jaar geleden. De echte Zwartewaterlander zal ook nooit bestaan. De doorsnee burger zal altijd Genemuidenaar, Zwartsluiziger of Hasselter genoemd willen worden.”