Thoraschild na een eeuw terug in Zwartsluis
ZWARTSLUIS – Wethouder Jan van der Poel onthulde maandagmiddag in Sluuspoort een nieuw pronkstuk: na precies honderd jaar keert een thoraschild terug in Zwartsluis. Aan dat zilveren werk kleven meerdere verhalen die belangrijk zijn voor de geschiedenis van het dorp.
Een thoraschild is een versiersel van een thorarol. Vermoedelijk kreeg de synagoge in Zwartsluis dit exemplaar in 1926 als herinnering aan Israël Hartog Jakobs. Dat was in die tijd een vooraanstaande ondernemer in Zwartsluis. Jakobs runde een borstelfabriek met veel naam en faam. “Die fabriek maakte niet alleen borstels, maar ook zwemvesten, reddingsboeien en artikelen voor de scheepvaart. Op het hoogtepunt werkten meer dan honderd mensen voor deze fabriek. Jakobs was dus een belangrijke werkgever voor Zwartsluis”, vertelt voorzitter Victor van Kleef van de Historische Vereniging Zwartsluis.
Onder de indruk
Van Kleef is onder de indruk van de aandacht die Jakobs aan zijn werknemers schonk. Daarmee was hij zijn tijd misschien wel ver vooruit. Dat mensen graag voor de fabriek werkten, blijkt ook uit het vervolg van de geschiedenis. Jakobs verplaatste zijn onderneming in het tweede decennia van de vorige eeuw naar Schiedam. Daar zat hij meer in het middelpunt van zijn sector. “Zeventig medewerkers verhuisden vanuit Zwartsluis mee…”
Naast dat economische verhaal kleeft aan het thoraschild de Joodse geschiedenis van Zwartsluis. Jan der Poel vindt het zilverwerk ook daarom belangrijk. “Als je de geschiedenis niet kent, weet je ook niet hoe je de toekomst in moet. Heel mooi dat dit kleine stuk geschiedenis een plek in het DNA van Zwartsluis gaat innemen”, zegt de wethouder. “We leven in een best wel ingewikkelde tijd, waarin we zien dat mensen net zoals in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog uit elkaar worden gespeeld. Laten we dat niet doen en elkaar vasthouden.” Dat de gemeente Zwartewaterland het thoraschild kon aankopen, is te danken aan mevrouw Van Ammers uit de Betuwe. Zij attendeerde de Historische Vereniging Zwartsluis erop dat het werk op een veiling in New York te koop werd aangeboden. Voormalig voorzitter Ivo Eenkhoorn schoof de tip door naar de gemeente. Die kon het schild in 2024 kopen. “We moesten even goed kijken hoe we dit moesten aanpakken, want we hadden weinig ervaring met veilingen”, glimlacht Van der Poel.
Maar uiteindelijk kwam het werk ‘veilig over de oceaan', zoals Van Kleef het noemt. Dit tot enthousiasme van mevrouw Van Ammers die maandag ook aanwezig was in Sluuspoort. "Mijn familie stamt af van Zutphense zilversmeden. Daarom ben ik geïnteresseerd in oud zilver. Een vriend wees mij op de veiling in New York. Ik ben blij dat het schild nu in Zwartsluis hangt. Hier hoort het thuis", vertelt Van Ammers. Volgens haar heeft een familielid van Jakobs die naar de Verenigde Staten emigreerde het schild ooit meegenomen over de grote plas.
Lees verder op pagina 3.