De sluis die meer is dan staal (vervolg Stadskoerier Extra-pagina 1)
Toch gebeurt het tegenovergestelde van wat je zou verwachten in een tijd waarin overheden spreken over participatie en burgerkracht. Vrijwilligers die verloedering aanpakken krijgen te horen dat ze moeten stoppen.
Borders mogen niet worden onderhouden, bruggen niet geschilderd. Alsof initiatief eerst door meerdere loketten moet voordat een grasspriet verwijderd mag worden. De boodschap die daarvan uitgaat is funest: betrokkenheid wordt niet beloond, maar afgeremd.
Afstand
Niet omdat inwoners veiligheid onbelangrijk vinden — integendeel. Niemand pleit voor onverantwoord handelen. Maar veel Sluzigers voelen feilloos aan wanneer argumenten vooral gebruikt worden om afstand te creëren. Dat gevoel werd versterkt toen de sluisdeuren tijdens de Sleepbootdagen wél open konden en kort daarna weer gesloten werden. Voor veel inwoners van Zwartsluis bevestigt dat het idee dat technisch meer mogelijk is dan bestuurlijk wordt toegestaan.
Onbegrijpelijk
Intussen worden kinderen in kleine boten via de andere sluis een groter vaarwater opgestuurd tussen enorme containerschepen. Dat dit als veiliger wordt beschouwd, voelt voor veel bewoners onbegrijpelijk. Zo ontstaat een gevaarlijke dynamiek: niet omdat inwoners radicaliseren, maar omdat het vertrouwen in overheden en organisaties afbrokkelt. Mensen krijgen het gevoel dat besluiten al genomen zijn voordat het gesprek begint. Dat lokale kennis er nauwelijks toe doet. En precies dát ondermijnt de sociale samenhang waar overheden zich zo graag op beroepen.
Wat hier gebeurt, gaat allang niet meer alleen over een sluis. Het gaat over de vraag hoeveel ruimte een gemeenschap nog krijgt om zelf vorm te geven aan haar identiteit. Zwartsluis heeft de afgelopen maanden iets indrukwekkends laten zien: geen cynisme of vernieling, maar saamhorigheid. Daar zouden overheden trots op moeten zijn. Misschien ligt daar juist de oplossing voor deze kwestie: niet in meer afstand en procedures, maar in samenwerking. Want inwoners van Zwartsluis die vrijwillig hun eigen omgeving mooier willen maken, vormen geen probleem. Ze vormen een kracht.
Misschien moeten beleidsmakers eens ophouden uitsluitend naar de sluisdeuren te kijken.
En beginnen met kijken naar wat erachter leeft.