’Struikelstenen in Muziek’ wordt vervolgd per provincie

(door Maarten van Gemert)  
KAMPEN – Het Kamper project ’Struikelstenen in Muziek’ heeft landelijk navolging gekregen. Beter gezegd, een provinciaal vervolg. Twee jaar geleden bezongen Kamper artiesten een struikelsteen uit hun woonplaats. Vergezeld van een verbeelding door Kamper kunstenaars. Initiator Marco Hulsebos heeft nu uit elke provincie een artiest, kunstenaar en struikelsteen samengebracht. Maandagavond kwam alles samen in een uitverkochte en ontroerende uitvoering in de Kamper Stadsgehoorzaal.

Op een week na werd precies twee jaar geleden Struikelstenen in Muziek op het hoofdpodium van de Stadsgehoorzaal gebracht. Live zongen Kamper artiesten hun compositie van tekst en muziek over het vaak dramatische verhaal achter een struikelsteen. Kamper Nieuws registreerde in 2023 een voorproefje in muziek en beeld. Ruim vijftig van deze koperen (of messing) steentjes liggen verspreid in de straten van Kampen ter herinnering aan, veelal Joodse, slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In geheel Nederland liggen 5800 struikelstenen. Twaalf zijn er nu in de schijnwerpers gezet, te beginnen bij de presentatie maandagavond.

Acte de présence
Vorig jaar was Hulsebos al begonnen met het werven van artiesten. Zijn eerste idee bestond uit twaalf nummers uit de twaalf provincies. Een lokale producer zou de nummers voor zijn of haar provincie moeten verzorgen. Dat bleek te hoog gegrepen. Wel wist hij van overal twaalf artiesten mee te krijgen, bekende en minder bekende. Daaronder een jeugdig trio met zijn zoon die zich al even muzikaal toont.
Via crowdfunding werden de noodzakelijke financiën bij elkaar gebracht. Dat plaatje is zo goed als rond. Op de projectwebsite komen in een video als voorbeschouwing alle nummers kort langs.
Vrijwel alle artiesten gaven maandagavond acte de présence. Mike Boddé had zich ziek gemeld en Oscar Persijn heeft zijn quotum aan optredens bereikt. De 11-jarige Enschedeër speelt mee in de professionele musical ’40-’45 en zingt wel mee met op de audio samen met Jonah Bakker en Floris Hulsebos nummer voor ’Struikelsteen in Muziek’.

Elvis E zong het nummer ‘Winnen is verliezen’ ter herinnering aan het gezin Kropveld uit Flevoland (foto: AV)

Blanco struikelsteen
Mischa Kiek presenteerde het geheel. Tot voor kort was de muzikant werkzaam als musicalacteur. Hij was meteen te porren voor de presentatie van het ”ontzettend mooie en ongelooflijk creatieve” project. Kiek (36) heeft een sterke band met de Tweede Wereldoorlog. Zijn moeder is rabbijn in Den Haag en hij verloor zijn familie in de oorlog. Hij noemt zichzelf ”meer cultuur- dan religieus jood”.
Als eerste mocht hij maandagavond Stephanie Struijk aankondigen met het nummer ’Ik maak een kamer’. De Limburgse singer/songwriter zong ter nagedachtenis aan Jacobus Berkhout voor wie een struikelsteen ligt in Heythuysen. Maarten Peters sloot de avond af met het nummer ’Stilte’. Eerder lichtte deze krant met de aankondiging daarvan al een tipje van de sluier op. Peters bezingt een unieke struikelsteen, namelijk de enige zonder naam. Die staat symbool voor alle geaborteerde baby’s, te beginnen met die van een echtpaar uit Arnhem. Op de radio bij NPO 1 vertelde hij daarover: „Het is een inktzwart verhaal.”
Hij bezocht de locatie in Arnhem en door een open raam was een vrouw bezig met haar baby. „Ik hoorde een speeldoosje en toen kwam het tot me: er zijn geen woorden. Dus schreef ik de melodie van een speeldoosje.”

Sobere uitvoering
Tijdens de presentatie zongen alle artiesten hun nummer met op de achtergrond het bijbehorende kunstwerk geprojecteerd. De uitvoering was sober maar daarmee passend bij het serieuze thema’s. Lichteffecten versterkten soms de zang of de muziek. De artiesten kregen een struikelsteen toegewezen waar na ze zelf de muziek en tekst schreven. Sommigen zongen in de taal van hun provincie zoals De Kast (Fries) en Jan Henk de Groot (Gronings). Afgelopen zaterdag draaide Frits Spits het nummer van De Groot al in zijn programma De Taalstaat (vanaf 01u44m47s). Daaraan voorgaand had Maarten Peters in het programma Langs de Lijn e.o. verteld over zijn nummer en verstillende beleving van ’zijn’ struikelsteen’. Een lijst met alle artiesten en hun nummers staat onder dit artikel. Daarbij staan ook hun struikelstenen. Achter menigeen schuilt een drama dat stil maakt, zoals de 39 lege stoelen op een basisschool in Den Bosch. Elke Vierveijzer bezingt die voor de provincie Noord-Brabant. Maarten Peters sloot zo ook af. Hij vroeg het publiek na zijn nummer stil te blijven voor een halve minuut. Dat bleef het en pas in de foyer kwam weer geroezemoes op gang. Waarin lovende reacties te horen waren.

Stephanie Struijk zong het nummer ‘Ik maak een kamer’ ter herinnering aan Jacob Berkhout uit Limburg (foto: AV)

Streaming media
De nummers komen niet uit op CD maar zijn via streaming diensten te beluisteren. Hulsebos hoopt deze versie van Struikelstenen in Muziek nog wel op vinyl uit te brengen maar dan moet de crowdfunding nog iets meer opleveren. Een volgende droom van hem is het bijzondere muziekproject uit te rollen in Europa. Het idee van Stolpersteine werd in 1992 geïntroduceerd door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Inmiddels liggen er struikelstenen in tenminste 1.200 plaatsen in meer dan 20 landen van Griekenland tot Zwitserland en Oekraïne. Hulsebos kan dus vooruit. De verhalen moeten verteld blijven worden en wat hem betreft via de muziek die mensen te meer kan raken. In de Stadsgehoorzaal van Kampen bleek dat maar weer eens. Mooi, creatief, ontroerend en zeer indringend soms. Na de stortvloed aan muziek en beelden volgde de stilte. Opdat we niet vergeten. Daartoe aangemoedigd door Struikelstenen in Muziek.



De deelnemende artiesten aan deze landelijke uitrol van Struikelstenen in Muziek zijn de volgende. Tussen haakjes staat de provincie en een verwijzing naar de struikelsteen.
* Stephanie Struijk – Ik maak een kamer (Jacob Berkhout – Limburg)
* Mike Boddé – Struikelstenen (oorlogsslachtoffers in Rotterdam – Zuid-Holland)
* Oscar Persijn, Jonah Bakker en Floris Hulsebos – De man van Deventer (Sam Noach – Overijssel)
* De Kast – Blomke op ‘e Klaai (Friesland – Beatrix Mirosch)
* Yrsa – Ben je hier nog? (Diele Weidgraaf – Drenthe)
* Elvis E – Winnen is verliezen (gezin Kropveld – Flevoland)
* Vincent Bijlo – Dokter Perel (familie Perel – Utrecht)
* Elke Vierveijzer – 39 lege stoelen (kinderen L.W. Beekmanschool – Noord-Brabant)
* Frank van Pamelen en Remko Kühne – Manufacturen (Mozes Hoepelman – Zeeland)
* Jan Henk de Groot – Bobby de Wilde (Barend de Wilde – Groningen)
* 3JS – Grote Kerkstraat (Louis Brandon – Noord-Holland)
* Maarten Peters – Stilte (….  Gelderland)

Na afloop bedankten alle artiesten het publiek (foto: MvG)